Ik ben verlegen

Klap je snel dicht als iemand je iets vraagt? Voel je je ongemakkelijk in een groep? Misschien ben je verlegen. Wat kun je doen?

Wanneer ben je verlegen?

De een maakt heel makkelijk contact met nieuwe mensen, of voelt zich snel op zijn gemak in een nieuwe groep. Bij de ander duurt dat wat langer.

Als je verlegen bent, voel je je gespannen als je bij andere mensen bent, vooral bij mensen die je niet goed kent. Je bent je op zo’n moment heel bewust van jezelf. Je vraagt je af wat de ander van je denkt. Of je bent bang dat je iets stoms zegt.

Bijna iedereen is wel eens verlegen.

Wat merk je als je verlegen bent?

Je kunt op verschillende manieren verlegen zijn.

Je kunt opzien tegen situaties waarbij je nieuwe mensen ontmoet of waar veel mensen zijn, zoals een feestje. Je kunt ook erg zenuwachtig zijn voor spreekbeurten of presentaties.

Zo merk je dat je verlegen bent:

Je wilt wel iets zeggen, maar durft niet.
Je bloost.
Je krijgt het warm.
Je stem gaat trillen.
Je kunt niet meer goed nadenken.
Je praat zacht of onduidelijk als je iets moet zeggen.

Je bent waarschijnlijk niet altijd en overal verlegen. Thuis of bij je beste vriend of vriendin ben je misschien niet verlegen, maar in de klas wel. Misschien voel je je in je voetbalteam helemaal op je gemak, maar ben je wel verlegen als je naast een leuke nieuwe jongen of meisje in de klas zit. Hoe beter je mensen kent, hoe minder verlegen je meestal bent.

Sommige mensen zijn alleen in groepen verlegen, maar niet bij een-op-een-contact. Dat kan komen omdat er in groepen meer mensen zijn op wie je je richt. Je kunt dan onzeker worden, omdat je niet goed weet wat er van je verwacht wordt. Ook ben je misschien (onbewust) veel bezig met de sfeer in de groep.

Ben je introvert of verlegen?

Verlegen en introvert worden vaak door elkaar gehaald. Maar het is niet hetzelfde. Ben je introvert, dan vind je het fijn om af en toe alleen te zijn. Na een feestje of een dag in een drukke klas heb je tijd voor jezelf nodig om weer op te laden.

Ben je verlegen, dan voel je vooral spanning als je in contact komt met nieuwe mensen.

Je kunt verlegen zijn of introvert, of allebei.

Waarom ben je verlegen?

Er kunnen allerlei oorzaken zijn. Misschien ben je bang dat anderen je niet leuk vinden, of dat je iets verkeerds zegt. Of je weet dat iemand je gaat beoordelen, bijvoorbeeld bij een presentatie. Verlegenheid komt dan voort uit onzekerheid.

Lees meer over onzekerheid

Als je vaak verlegen bent, dan ben je waarschijnlijk wat gevoeliger dan anderen. Je voelt bijvoorbeeld de sfeer in een groep goed aan. Als er grappen over anderen worden gemaakt of als sommige mensen heel aanwezig zijn, kan een groep voor jou minder veilig voelen. Je trekt je dan het liefst terug.

Lees hier meer over jezelf zijn in een groep

Verlegenheid is voor een groot deel aangeboren. Het zit vaak in de familie. Zijn je ouders of andere familieleden ook verlegen? Dan is de kans groter dat jij het ook bent.

Is verlegen zijn erg?

Nee, er is helemaal niets mis met verlegen zijn.

Verlegen mensen hebben vaak sterke kanten. Misschien herken je ze wel.

Je kijkt eerst rustig hoe iets zit, voordat je iets doet.
Je luistert goed.
Je denkt na voordat je iets zegt.
Je voelt de sfeer in een groep goed aan.

Verlegen zijn kan soms wel lastig zijn. Als je bijvoorbeeld het antwoord op een vraag weet, maar je durft je vinger niet op te steken. Of als je in een groep bent en graag mee wil praten, maar niet weet wat je moet zeggen. Of als je naar een feestje wil, maar het niet doet vanwege je verlegenheid.

Heb je last van je verlegenheid? Voel je je vaak onzeker? Doe je dingen niet die je eigenlijk wel zou willen? Dan is het goed om er iets aan te doen.

Wat helpt bij verlegenheid?

Accepteer jezelf zoals je bent. Je hoeft je niet anders voor te doen dan je bent.
Ga spannende of nieuwe situaties niet uit de weg. Als je iets uit de weg gaat omdat je het spannend vindt, voel je je even opgelucht. Maar de keer daarna is het nog enger. Door het toch te doen, wordt de spanning steeds minder.
Laat de verlegenheid toe. Verlegen zijn is normaal, je kunt het aan. Probeer dat tegen jezelf te zeggen als je je verlegen voelt.
Bedenk dat anderen minder op je letten dan je denkt. De meeste mensen zijn vooral met zichzelf bezig.
Begin klein. Probeer eens oogcontact te maken met mensen die je tegenkomt.
Stel één vraag. Bijna iedereen vindt het leuk als iemand interesse toont. Stel een vraag over een situatie waar jullie allebei in zitten. Bijvoorbeeld: ‘Hoe vond je de Franse les?’ of ‘Hoe vond jij de wedstrijd?’.
Let vooral op de ander en niet op hoe jij overkomt. Concentreer je op wat de ander zegt.
Bereid je voor op spannende situaties. Bedenk van tevoren één ding dat je kunt zeggen of vragen. Dan hoef je er op het moment zelf niet meer over na te denken.
Wees niet te streng voor jezelf. Je hoeft echt niet ineens heel aanwezig te zijn.

Gaat verlegenheid over?

Misschien was je als kind al vaak verlegen. Of ben je het in de puberteit wat meer geworden.

Verlegenheid gaat meestal niet helemaal weg, maar kan wel minder worden als je ouder wordt. Hoe ouder je wordt, hoe meer nieuwe mensen en nieuwe groepen je ontmoet. Hierdoor ga je contact met anderen minder spannend vinden.

Wanneer is het meer dan verlegenheid?

Soms wordt de spanning zo groot dat je er veel last van hebt. Bijvoorbeeld:

Je slaat dingen over waar je wel bij wil zijn, zoals een feestje, sport of een bijbaan.
Je piekert veel voordat je in een nieuwe situatie komt.
Je wil niet meer naar school.
Je voelt je eenzaam.

Herken je dit? Dan is het goed om er met iemand over te praten die je vertrouwt, bijvoorbeeld je ouders, je mentor of de jeugdverpleegkundige op school.

Er zijn allerlei trainingen sociale vaardigheden die je kunt volgen om te oefenen met spannende situaties.

Wil je er liever anoniem over praten? Bij JouwGGD kun je anoniem contact hebben met een jeugdverpleegkundige die jongeren ondersteunt en adviseert. Je kunt ook chatten of bellen met Injebol.