Jij in de groep

Hoe is het om in een groep te zijn?

Meestal zit je in meerdere groepen tegelijk: je klas, je sportteam, je vriendengroep, je collega’s bij je bijbaan en je familie. Bij een groep horen kan fijn zijn. Er gebeurt vaak meer dan wanneer je alleen bent of met z’n tweeën. Je voelt je verbonden met anderen. Het is een fijn gevoel om ergens bij te horen.

Samen kun je meer dan alleen. Een sportteam kan samen iets bereiken wat je in je eentje niet kunt. Samen leren voor een toets is minder saai en je kunt elkaar helpen.

Maar in een groep zijn kan ook spannend zijn. Je wordt je heel bewust van jezelf. Je weet niet goed hoe je je moet gedragen of wat je moet zeggen. Of je vraagt je af wat de anderen van je vinden. Dan voel je je nog niet helemaal jezelf.

Misschien merk je dat je je bij de ene groep anders gedraagt dan bij de andere. Thuis ben je anders dan bij je vrienden. Dat is normaal. Elke groep haalt een andere kant van je naar boven. Die kanten horen allemaal bij jou.

Hoe werkt een groep?

In elke groep zijn regels. Over hoe je met elkaar omgaat, wie erbij hoort en wie niet, hoe je praat en wat je aantrekt.

Die regels staan nergens opgeschreven, ze ontstaan vanzelf. Toch weet bijna iedereen in de groep precies wat ze zijn.

In een groep neem je vaak gedrag van anderen over. Wordt er in jouw groep veel gesport en gezond gegeten? Dan doe jij dat waarschijnlijk ook. Wordt er alcohol gedronken? Dan is de kans groter dat jij ook een biertje pakt.

Ook nemen mensen gevoelens van elkaar over: is de sfeer in de klas gespannen, dan voel jij dat ook.

In dit filmpje zie je wat er in je hersenen gebeurt als je contact hebt met anderen. Hoe komt het bijvoorbeeld dat mensen in een groep elkaars emoties overnemen

In dit filmpje zie je hoe groepen werken en waarom mensen zich vaak aanpassen in een groep.

Welke rol heb jij in de groep?

In bijna elke groep hebben mensen een eigen rol. Herken je jezelf in één van deze rollen?

• De leider: neemt vaak het initiatief, is duidelijk aanwezig en bepaalt mee wat er gebeurt als de meningen verschillen.
• De gangmaker: zorgt voor gezelligheid, maakt grappen en brengt energie in de groep.
• De volger: vindt het prima als anderen beslissen, past zich makkelijk aan en houdt van rust.
• De bemiddelaar: let erop dat iedereen zich fijn voelt en probeert ruzies op te lossen.
• De buitenstaander: staat wat meer aan de zijkant. Soms omdat diegene dat zelf prettig vindt, soms zonder dat diegene dat wil.

Geen enkele rol is beter dan de andere.

Je rol ligt niet vast. In je sportteam ben je misschien de gangmaker en in de klas juist de stille. En in een nieuwe groep kun je zomaar een andere rol hebben.

Hoe vind je je plek in de groep?

• Blijf jezelf.
• Je anders voordoen dan je bent, kost veel energie. En meestal voelen anderen het toch wel als iemand zich anders voordoet.
• Zoek de mensen bij wie je je op je gemak voelt.
• Je hoeft niet door de hele groep leuk gevonden te worden. Eén of twee mensen bij wie je jezelf kunt zijn, is al genoeg.
• Besteed aandacht aan anderen.
• Vraag hoe het met iemand gaat, praat over gezamenlijke interesses.
• Luister naar je gevoel.
• Krijg je stress of buikpijn van de groep of van wat ze voorstellen? Denk dan nog eens goed na of je mee wilt doen.
• Geef het wennen in een groep de tijd.

In een nieuwe groep, zoals de brugklas of een nieuw team, duurt het vaak een paar maanden voor je je op je plek voelt.

Hoe blijf je jezelf in de groep?

Jezelf blijven in een groep is soms lastig. Je vergelijkt jezelf met anderen en neemt hun gewoontes en stemmingen over. Dit kan helpen om jezelf te blijven:

• Luister naar je gevoel. Krijg je een naar gevoel bij wat de groep doet? Neem dat serieus.
• Vraag anderen hoe zij erover denken. Vaak ben je niet de enige die twijfelt aan de sfeer of aan wat er gebeurt in een groep.
• Bedenk van tevoren waar je grens ligt. Dan hoef je op het moment zelf niet meer na te denken.
• Wil je ergens niet aan meedoen? Je hoeft niet alles uit te leggen. ‘Ik heb er geen zin in’ is een prima antwoord.

Aanpassen mag trouwens best een beetje. Het gaat om een evenwicht: je blijft jezelf, maar houdt ook rekening met anderen. Je past je aan, maar niet zoveel dat je jezelf niet meer bent.

Lees meer over erbij horen en jezelf zijn.

Hoe werkt een groep online?

Veel groepen hebben ook een groepsapp of groepschat. Daar gelden vaak dezelfde regels als daarbuiten. Maar er is een verschil: je ziet elkaars gezicht niet. Een grap komt sneller verkeerd aan. En omdat iedereen meeleest, voelt de druk om te reageren groter.

• Reageer niet meteen als je boos of gekwetst bent. Leg je telefoon even weg.
• Wil je iets zeggen wat niet voor de hele groep is? Stuur het dan persoonlijk.
• Wordt er in de groepsapp over iemand geroddeld of gepest? Doe niet mee.
• Je mag een groepsapp op stil zetten of verlaten. Dat kan, ook zonder uitleg.

Wat als je er niet bij hoort?

Niet bij een groep horen kan pijn doen. Dat is heel normaal. In je hersenen lijkt buitengesloten worden een beetje op lichamelijke pijn.

Je kunt je ook eenzaam voelen terwijl je wél bij een groep hoort. Bijvoorbeeld als de groep iets wil doen wat jij niet wilt, of andersom. Dan is er spanning tussen ‘ik’ en ‘wij’.

Misschien ben je bang dat je er niet meer bij hoort als je niet meedoet. Dat heet groepsdruk. Je gaat dan dingen doen die je in je eentje nooit zou doen: je kleedt je zoals de rest, je praat hetzelfde, of je lacht mee met een grap over iemand die je eigenlijk niet grappig vindt.

Lees meer over groepsdruk en hoe je daarmee omgaat.

Valt er iemand anders buiten de groep? Doe er iets aan. Ga naast diegene zitten, stuur een appje, of zeg tegen de groep dat je het niet oké vindt. Durf je niets te zeggen waar iedereen bij is? Laat diegene dan later weten dat je het zag.

Word je steeds buitengesloten of gepest? Dat is meer dan groepsdruk. Praat met je mentor, je ouders of iemand anders die je vertrouwt.

Lees hier meer over pesten.

Hoe ga je om met ruzie in de groep?

In elke groep zijn wel eens irritaties of ruzie, bijvoorbeeld omdat mensen het niet met elkaar eens zijn. Mensen kiezen partij en er ontstaan groepjes binnen de groep. Dat voelt meestal niet veilig. Wat helpt:

• Praat erover, het liefst rechtstreeks met degene om wie het gaat en niet via anderen.
• Probeer door de bril van de ander te kijken. Waarom doet of denkt diegene zo?
• Zeg wat het met jóu doet (‘ik vond het vervelend dat…’) in plaats van wat de ander fout deed.
• Komen jullie er niet uit? Vraag er iemand bij die zelf niet in de groep zit, zoals je mentor of coach.

In dit filmpje zie je meer over ruzie en hoe je die oplost.

Voel je je niet fijn in een groep?

Voel je je vaak niet op je plek in een groep? Of heb je het gevoel dat je jezelf niet kunt zijn? Praat erover met iemand die je vertrouwt: een vriend of vriendin, je ouders of je mentor. Je zult merken dat je niet de enige bent.

Wil je er liever anoniem over praten? Bij JouwGGD kun je anoniem contact hebben met een jeugdverpleegkundige die jongeren ondersteunt en adviseert. Je kunt ook chatten of bellen met Injebol.

Deze pagina’s van JouwGGD vind je misschien ook interessant:

• Groepsdruk
• Erbij horen en jezelf zijn
• Identiteit: wie ben ik
• Ik voel me eenzaam
• Pesten