Ben ik autistisch?

Sommige mensen noemen al snel iets ‘autistisch’. Maar wat is autisme eigenlijk? En wanneer heb je het?

Wat is autisme?

Autisme is een verzamelnaam voor bepaalde eigenschappen. Mensen met autisme denken, voelen en beleven dingen vaak anders dan mensen zonder autisme. Ook houden ze vaak van duidelijkheid en willen ze graag dat dingen voorspelbaar zijn.

Mensen met autisme hebben vaak:

Moeite met het filteren van prikkels, waardoor geluid, licht, aanraking of drukte heftig is.
Moeite met contact maken, begrijpen wat iemand bedoelt of duidelijk maken wat je wil of vindt.
Veel behoefte hebben aan structuur, overzicht en duidelijkheid. Onverwachte veranderingen zijn moeilijk.
Heel veel interesse hebben in één onderwerp en daar helemaal in op kunnen gaan.

Maar het is voor iedereen verschillend. De een is bijvoorbeeld heel gevoelig voor prikkels, de ander vindt vooral veranderingen lastig. De een heeft er veel last van, de ander minder. Sommige mensen met autisme herkennen meerdere kenmerken bij zichzelf. Bij meisjes is autisme soms lastiger te herkennen, omdat de kenmerken minder opvallen.

Autisme verandert ook vaak als je ouder wordt. Je hebt bijvoorbeeld minder moeite met prikkels. Maar je hebt misschien wel meer behoefte aan structuur en duidelijkheid, omdat je het drukker krijgt met school, bijbaantjes en vaker nieuwe mensen ontmoet.

Autisme heeft ook positieve kanten: veel mensen met autisme zijn eerlijk, denken origineel en kunnen zich enorm verdiepen in dingen die hen interesseren.

Vind je veranderingen lastig? Vind je het soms moeilijk om contact met iemand te maken? Dat betekent niet meteen dat je autisme hebt.

Bijna iedereen herkent wel iets van zichzelf in kenmerken die bij autisme horen. Het verschil zit in hoeveel last je ervan hebt in je dagelijks leven.

Denk je dat je autisme hebt?

Herken je veel van bovenstaande kenmerken in jezelf, en heb je er in vriendschappen, op school of thuis echt last van? Dit kun je doen:

Praat erover met je huisarts. Vertel wat je merkt en waar je tegenaan loopt.
Je huisarts kan je verwijzen naar iemand die gespecialiseerd is in autisme, zoals een psycholoog of psychiater.
De psycholoog of psychiater onderzoekt samen met jou of je autisme hebt. Je vult vragenlijsten in en hebt gesprekken met de psycholoog of psychiater. Soms praat hij of zij ook met mensen die jou goed kennen.

Je kunt autisme niet zien in je hersenen. Je kunt niet zelf vaststellen of je autisme hebt, ook niet door bijvoorbeeld een online test te doen. Alleen een deskundige kan dat.

Wat als je autisme hebt?

Heb jij autisme? Dan verandert er niets aan wie je bent. Je snapt dan wel beter waarom je bepaalde dingen doet of voelt.

Je kunt begeleiding of tips krijgen bij dingen die je lastig vindt, bijvoorbeeld op school, in het contact met anderen of in moeilijke of spannende situaties.

Ook kun je anderen beter uitleggen hoe jij de wereld ziet en voelt. Dan kunnen anderen jou weer beter begrijpen.

Autisme gaat niet over, maar je kunt wel leren omgaan met situaties die je lastig vindt.

Dit kun je doen, en hier kun je ook hulp bij krijgen:

Leren welke situaties je lastig vindt. Word je opeens bang of boos? Probeer te bedenken waar je precies bang of boos van wordt. Dan kun je je beter voorbereiden op een volgende keer of kijken wat jou kan helpen in zo’n situatie.

Komt er een verandering in je leven aan? Ga je bijvoorbeeld naar een nieuwe klas? Verhuizen? Geef jezelf de tijd om te wennen aan de nieuwe situatie. Vraag hulp aan mensen om je heen.

Gebruik hulpmiddelen om minder last van prikkels te hebben, zoals oordoppen.

Waarom noemen jongeren elkaar soms ‘autistisch’?

Woorden als ‘autist’ worden op school en online vaak gebruikt als grapje of als scheldwoord voor iemand die iets geks doet, dingen heel letterlijk neemt, of er niet goed tegen kan als iets anders loopt dan gepland. Maar dat is niet hetzelfde als autisme hebben.

Bijna iedereen is weleens star, sociaal onhandig of niet goed voorbereid op een verandering. Dat maakt je nog niet ‘autistisch’ of ‘een autist’.

Het woord als grap gebruiken kan pijnlijk zijn voor mensen die wel autisme hebben.

Is autisme erfelijk?

Autisme heb je vanaf je geboorte. Als iemand in je familie autisme heeft, is de kans iets groter dat jij het ook hebt.

Wat in elk geval geen autisme veroorzaakt:

de manier waarop je bent opgevoed
de sfeer in je gezin
vaccinaties. Hier is uitgebreid onderzoek naar gedaan, en er is geen verband gevonden tussen vaccinaties en autisme.

Hoe kun je omgaan met iemand met autisme?

Heb je een vriend, klasgenoot of familielid met autisme? Dit zijn dingen die kunnen helpen:

Zeg wat je bedoelt, zo direct mogelijk. Grapjes, hints of spreekwoorden kunnen door iemand met autisme anders worden begrepen dan bedoeld.
Geef het ruim van tevoren aan als er iets gaat veranderen. Onverwachte dingen zijn vaak lastig.
Heeft iemand een vaste gewoonte of routine? Probeer er begrip voor te hebben.
Vraag wat voor de ander prettig werkt in het contact.

Heb je vragen over autisme?

Wil je meer weten over autisme? Of wil je er met iemand over praten? Op deze websites vind je meer informatie en kun je ook bellen of chatten met een hulpverlener.

Op Thuisarts.nl vind je meer informatie over autisme.
Op Wij zijn MIND vind je informatie en kun je contact opnemen met hulpverleners.
Op In je bol is een forum waar jongeren met autisme ervaringen uitwisselen.