Prestatiedruk

Heb jij soms het gevoel dat er veel van je verwacht wordt? Of leg je jezelf veel druk op? Hoe kun je daarmee omgaan?

Wat is prestatiedruk?

Veel jongeren voelen druk om goed te presteren: op school, thuis, op de sportclub of online. Met een beetje druk is niks mis. Het kan je aanmoedigen om je best te doen. Maar als de druk te groot wordt, of te lang duurt, kun je je onzeker of gestrest voelen. Prestatiedruk is de druk die je kan voelen om dingen goed of beter te doen. Lukt dat niet, dan kun je je somber, gespannen of teleurgesteld voelen. Prestatiedruk voelt voor iedereen anders. De een voelt snel druk, terwijl de ander er minder last van heeft. Daarom heeft het geen zin om jezelf met anderen te vergelijken. Wat voor iemand anders makkelijk lijkt, kan jou veel stress opleveren. Iedereen is anders, en dat is oké.

Waar komt prestatiedruk vandaan?

Prestatiedruk kan van verschillende kanten komen:

Vanuit ouders en vrienden

Misschien verwachten je ouders dat je hoge cijfers haalt. Of dat je het beste uit jezelf haalt tijdens het sporten. Ook vrienden kunnen voor druk zorgen, bijvoorbeeld door te verwachten dat je altijd meegaat naar feestjes of vaak af wil spreken.

Van sociale media

Op social media zie je vaak filmpjes en foto’s van mensen die veel sporten, uitgaan, reizen of er ‘perfect’ uitzien. Het lijkt vaak alsof het ze geen moeite kost. Want dat zie je niet op social media. Daardoor kun je het gevoel krijgen dat jij dat ook allemaal zou moeten doen of er ook zo uit zou moeten zien.

Vanuit jezelf

Soms komt de druk vooral uit jezelf. Als je bijvoorbeeld nog niet weet wat je later wil worden, kies je misschien voor een ‘zwaar’ vakkenpakket om alle keuzes open te houden. Of je vindt dat je naast school ook nog vaak moet sporten, werken en tijd moet maken voor je vrienden. Of je vindt dat je al aan je CV moet werken, voor later. Je vergelijkt jezelf misschien veel met anderen. Je denkt dat zij moeiteloos hoge cijfers halen, en dat een druk leven hen makkelijk afgaat. Terwijl je niet ziet hoeveel moeite, tijd en stress daar soms achter zit. Daarnaast hoor je vaak dat je zelf verantwoordelijk bent voor je geluk en succes. Dat idee kan voor extra druk zorgen. Je kunt het gevoel hebben dat je alles uit het leven moet halen. En als er iets misgaat, het je eigen schuld is.

Wanneer wordt de druk te hoog?

Als prestatiedruk hoog oploopt, kun je last krijgen van:

veel piekeren
bang zijn om fouten te maken
van slag zijn als iets niet lukt of minder goed gaat
hoofdpijn of buikpijn
moeite om je te concentreren
uitstelgedrag
snel verdrietig of geïrriteerd zijn

Te hoge prestatiedruk kan leiden tot stress of faalangst.
Lees hier meer over stress.
Lees hier meer over faalangst.

Wat kun je doen bij prestatiedruk?

Gelukkig kun je zelf veel doen om minder druk te voelen om te presteren:

Praat erover met vrienden. Je bent echt niet de enige die dit voelt. Samen leren of plannen kan helpen. Maar ook samen ontspannen: kijk samen een film of doe iets leuks.
Heb jij erg veel stress door school? Praat erover met je ouders, docent en vrienden en zoek hulp. Misschien helpt het als je huiswerkbegeleiding krijgt. Een huiswerkbegeleider kan je helpen met goed plannen, zodat er ook tijd over blijft om te ontspannen.
Komt de druk vooral van je ouders? Kijk hoe je hierover met ze kan praten. Als je het niet alleen durft, vraag dan een familielid, of je mentor van school om je te helpen.

Lees hier hoe je over je gevoelens kunt praten.

Merk je dat je door social media je eigen leven veel vergelijkt met dat van anderen? Probeer een tijdje minder op social media te zitten. Of blokkeer accounts waar je onzeker van wordt.
Laat extra verplichtingen even los. Als jij merkt dat bijvoorbeeld school en sporten alleen al genoeg voor je is, dan hoef je er geen extra dingen naast te doen. Je kan het altijd nog weer gaan doen als je er meer ruimte voor hebt.

Wil je er liever anoniem met iemand over praten? Bij jouwGGD kun je anoniem contact hebben met een jeugdverpleegkundige die jongeren ondersteunt en adviseert. Je kunt ook chatten of bellen met de Luisterlijn.